Tip 2 diyabet tedavisinde farklı etki mekanizmalarına sahip ilaç grupları kullanılır. Bu ilaçlar insülin direncini azaltabilir, pankreastan insülin salınımını artırabilir veya bağırsaklardan glukoz emilimini azaltabilir. Hastanın yaşı, diyabet süresi, kilo durumu ve eşlik eden hastalıklarına göre uygun ilaç kombinasyonu belirlenir. Bazı hastalarda zaman içinde insülin tedavisine geçilmesi gerekebilir.

Medikal tedavi, yeni tanı almış Tip 2 diyabet hastalarının büyük bir kısmında ilk tercih edilen tedavi yöntemidir. Kan şekeri değerleri ilaç ve yaşam tarzı düzenlemeleri ile kontrol altına alınabilen hastalarda uzun süre etkili olabilir. Ancak uzun süredir diyabeti olan, insülin rezervi azalmış veya çoklu ilaç kullanımına rağmen kontrol sağlanamayan hastalarda farklı tedavi seçenekleri gündeme gelebilir.

İlaç tedavisi, uygun beslenme ve düzenli fiziksel aktivite ile desteklenmediği sürece yeterli olmayabilir. Sağlıklı beslenme, kilo kontrolü ve düzenli egzersiz insülin direncini azaltarak ilaçların etkinliğini artırır. Bu nedenle medikal tedavi, yalnızca ilaç kullanımından ibaret değildir; bütüncül bir yaklaşım gerektirir.

Bazı hastalarda zamanla medikal tedaviye yanıt azalabilir ve kan şekeri kontrolü zorlaşabilir. Bu durumda ilaç dozları yeniden düzenlenebilir, insülin tedavisine geçilebilir veya uygun hastalarda metabolik cerrahi seçenekleri değerlendirilebilir. Tedavi planı her zaman hastaya özel olarak oluşturulmalı ve düzenli takiplerle güncellenmelidir.

Metabolik cerrahi, başta Tip 2 diyabet olmak üzere obeziteye eşlik eden metabolik hastalıkların tedavisinde uygulanan cerrahi yöntemleri kapsar. Bu cerrahilerin amacı yalnızca kilo kaybı sağlamak değil, bağırsak hormonlarını düzenleyerek insülin direncini azaltmak ve kan şekeri kontrolünü iyileştirmektir. Uygun hastalarda diyabet ilaç ihtiyacında belirgin azalma hatta tamamen ortadan kalkma görülebilir.

Metabolik cerrahi, Tip 2 diyabet tanısı olan ve medikal tedaviye rağmen yeterli kan şekeri kontrolü sağlanamayan hastalarda değerlendirilir. Özellikle obezitesi bulunan, uzun süredir diyabeti olan, insülin kullanan veya diyabete bağlı ek hastalıkları gelişmiş bireyler için uygun bir seçenek olabilir. Hasta seçimi mutlaka ayrıntılı değerlendirme sonrası yapılmalıdır.

Duodenal switch, mide hacminin küçültülmesi ve ince bağırsağın önemli bir bölümünün devre dışı bırakılması esasına dayanan güçlü bir metabolik cerrahi yöntemidir. Bu sayede hem kilo kaybı sağlanır hem de bağırsak hormonları üzerinden diyabet kontrolü iyileşir.

SADI-S metabolik cerrahi ise duodenal switch ameliyatının daha sadeleştirilmiş, tek bağlantılı bir versiyonudur. Daha kısa cerrahi süresi ve güçlü metabolik etkisi nedeniyle uygun hastalarda tercih edilebilir.

Mini bypass cerrahisi, mide hacminin küçültülmesi ve ince bağırsağın bir bölümünün bypass edilmesiyle uygulanır. Bu yöntem hem kilo kaybı sağlar hem de metabolik etki oluşturarak kan şekeri kontrolüne katkıda bulunur.

Transit bipartisyon ise mide küçültme ile birlikte gıdaların bir kısmının ince bağırsağın alt bölümlerine daha erken ulaşmasını sağlar. Bu durum bağırsak hormonlarını erken uyararak insülin salınımını düzenler. Bağırsakların tamamen devre dışı bırakılmaması, bazı hastalar için avantajdır.

Metabolik cerrahide tek bir “en iyi” yöntem yoktur. Hangi cerrahi tekniğin uygulanacağı; hastanın vücut kitle indeksi, diyabet süresi, insülin kullanımı, pankreas rezervi ve eşlik eden hastalıklarına göre belirlenir. Bu nedenle metabolik cerrahi seçenekleri kişiye özel planlanmalı ve multidisipliner bir yaklaşımla karar verilmelidir.